Αλέξανδρος Ν. Διαμαντής για το «Κοριολανό»

0

Το Θέατρο ΣΗΜΕΙΟ παρουσιάζει τον Κοριολανό του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ σε σκηνοθεσία του Αλέξανδρου Διαμαντή.

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ για την παράσταση

Στη σκληρή και βίαιη εποχή μας, ταιριάζουν έργα σκληρά και βίαια· ηρωικά έργα. Ο Κοριολανός είναι ένας ήρωας. Είναι ένας άνθρωπος που έχει θυσιάσει κάθε στιγμή της ζωής του για χάρη της πατρίδας του, που γι’αυτόν αποτελεί την έκφραση μιας Ιδέας. Είναι ένας ιδεολόγος, αφοσιωμένος στην Ιδέα του και τυφλωμένος από την ακλόνητη προσήλωσή του σ’αυτήν. Όταν η πατρίδα του παύει να εκφράζει αυτή την Ιδέα, ο Κοριολανός εκστρατεύει εναντίον της.

Με πολιτικούς όρους, είναι ένας αδιάλλακτος υποστηρικτής της αριστοκρατικής ολιγαρχίας και σιχαίνεται τον φτωχό λαό, τον «ανίκανο να κυβερνήσει και απρόθυμο να κυβερνηθεί». Με κάθε υγιές πολιτικό κριτήριο, αποτελεί έναν ξεκάθαρο εχθρό του λαού, έναν επικίνδυνο εν δυνάμει τύραννο. Εντούτοις, ο πατριωτισμός και η γενναιότητά του, στους κρίσιμους καιρούς που περνάει η πολιτεία, τον καθιστούν απαραίτητο· πολύ περισσότερο, η άρχουσα τάξη των Πατρικίων, βλέπει στο πρόσωπό του, έναν αήττητο και αφοσιωμένο σύμμαχο, ένα υπερόπλο που μπορεί να στρέψει στους εξωτερικούς, αλλά και στους εσωτερικούς εχθρούς της, αφανίζοντάς τους. Πρέπει, βέβαια, για να μην καταστεί επικίνδυνος και αυτή την ίδια την άρχουσα τάξη, να βρίσκεται διαρκώς υπό τον έλεγχό της. Προετοιμάζεται λοιπόν για το αξίωμα του ανώτατου άρχοντα, του Υπάτου, το οποίο, λόγω της πολιτικής του απειρίας, θα μπορέσει να ασκήσει μόνο κάτω από την απόλυτη επιρροή της. Στην απέναντι πολιτική όχθη, οι ηγέτες του λαού, βρίσκονται μπροστά σ’ένα μοιραίο σταυροδρόμι: οι εξουσίες τους, είτε θα αφανιστούν, είτε θα γιγαντωθούν, αναλόγως της ανόδου ή της πτώσης του Κοριολανού.

Το θέμα, λοιπόν, του έργου δεν είναι η φύση των απόψεων του Κοριολανού, ούτε ο χαρακτηρισμός του ως σωτήρα του έθνους ή ως εχθρού του λαού, αλλά το ίδιο το σύστημα και ο θεσμός της εξουσίας, με άλλα λόγια, οι διαδικασίες που θέτουν σε λειτουργία το περιβάλλον μέσα στο οποίο κάποιοι συγκεκριμένοι, ορίζουν τη ζωή και τη μοίρα όλων γενικά. Η μεγαλοφυία του έργου εντοπίζεται στη σαφήνεια με την οποία περιγράφεται αυτό το περιβάλλον και η τραγικότητά του στην τοποθέτηση ενός ανθρώπου ανόθευτα ειλικρινούς, μέσα στους μηχανισμούς αυτών των διαδικασιών.

Η εξόντωση του Κοριολανού είναι απόλυτη και εκ των προτέρων ολοφάνερη. Περισσότερο από την εύκολη εξαπάτηση, τους κυνικούς χειρισμούς και το ζήλο των κατόχων και των διεκδικητών της εξουσίας, αιτία της καταστροφής του ήρωα, είναι η περήφανη προσήλωσή του σ’ό,τι ο ίδιος θεωρεί σωστό· η ειλικρίνεια και η τιμιότητά του.

Κάθε σύστημα που λειτουργεί με εξουσιαστές και εξουσιαζόμενους, ενέχει την επιβολή και την κυριαρχία των πρώτων πάνω στους δεύτερους. Σ’ αυτό το σχήμα, η λαϊκή ελπίδα σε μια καλύτερη ζωή, όπως και η κάθε προσωπική πίστη και ιδεολογία, δεν αποτελούν παρά οχήματα στα χέρια οδηγών που στον ορίζοντά τους υπάρχει μόνο η απόκτηση, η διατήρηση, η διαχείριση και η απώλεια της εξουσίας. Κι όμως, η ελπίδα και η πίστη είναι ο θεμελιώδης τρόπος που έχουμε να ερχόμαστε κοντά ο ένας στον άλλον, να αισθανόμαστε μέρος ενός συνόλου και να διαφύγουμε από την απομόνωση της ανθρώπινης κατάστασης· γινόμαστε κοινωνία, κοινότητα, φίλοι και οικογένεια, αναζητώντας συνοδοιπόρους στην πορεία μας από τη μήτρα στον τάφο. Το μέτρο της γενναιότητας του ανθρώπου είναι ακριβώς η σημασία και η τιμή που δίνει σ’ αυτές τις σχέσεις. Και είναι σήμερα, περισσότερο ίσως από ποτέ άλλοτε, πυρετώδης η ανάγκη μας για ελπίδα και για πίστη· για ατράνταχτη γενναιοφροσύνη μπροστά στην κοινή μοιραία κατάληξη, ώστε να μπορούμε να πούμε πως ζήσαμε ως άνθρωποι και όχι σαν ζώα. Ο Κοριολανός είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που δεν δίστασε ούτε στιγμή να πετάξει τη ζωή του, αλλά δεν τόλμησε ποτέ να προδώσει τις ιδέες του και επομένως την ανθρώπινή του τιμή.

Αλέξανδρος Ν. Διαμαντής

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here